Damal bebeği, Ayvalık zeytinyağı, Ödemiş patatesi, Ege pamuğu, Ege inciri, Ege üzümü, Antep baklavası, Antakya künefesi, Antep fıstığı bugüne kadar Türkiye’de alınmış coğrafi işaretlere örneklerdir.
Ülkemizde coğrafi işaret belgesi verilmiş bulunan ürünler
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Coğrafi işaret tescilinden sonra yapılması gerekenler
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Tescil koruma için yeterli değildir. Coğrafi işareti tescil ettiren kişi ya da kurumlar, tescilden sonra, coğrafi işaretin marka değerinin artırılması konusunda çalışmalar yapmalı ve coğrafi işaretin kullanımını denetlemelidir. İyi organize edilmiş bir marka çalışması ve denetim ile, yöreye özgü ürünü üreten ya da pazarlayan kişi veya kurumların, aynı ürünü emsallerine göre yaklaşık % 20 oranında yüksek fiyattan satmaları mümkündür.
Coğrafi işaret tescilinin sağladığı faydalar
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Türkiye’deki birçok coğrafi işaret tescili olmasına karşın, bir çok da tescil bekleyen coğrafi işaret olmasına karşın bunun asıl yararının ne olduğu bilinmemektedir.
Tescilde en önemli kriter tescildeki amacın ilgili coğrafi işaretin varlığını sürdürmesi ve korunması olduğu, bunun hemen ardından etkili marka ve fikrî mülkiyet stratejileri ile gelire dönüşmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Coğrafi işaret tescilinde temele yararlar;
1. -İlgili coğrafi işaretin ünlendiği şekille özelliğini korunması,
2. -Haksız yere o coğrafi işareti kullanarak hem haksız kazancın sağlanmasının önlenmesi, hem de ürünün aslından sıyrılıp bozulmasının engellenmesi,
3. -İlgili coğrafi işareti hak ettiği şekliyle kullananların gelirinin artması,
4. -Yörenin coğrafi işaret sayesinde tanınması ve ilgili coğrafi işaretin dışında ek gelirlerin elde edilmesidir.
5. -Turizm gelirleri artmasıdır.
Coğrafi işaret tescil prosedürü
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Coğrafi işaret tescilinde amaç o yöresel ürünü korumak ve hatta yaygınlaştırmak olduğundan 555 sayılı KHK ve yönetmeliği de ilgili coğrafi işaretin ortak özelliklerinin belirlenmesi, ilgili kurumlarca kabul edilmesi ve tescil edilmesi üzerine kuruludur. Yani; Bir coğrafi işaretin tescili için öncelikle o ürünün ortak özellikleri, varsa üretim şekilleri, o ürünün oluşması için coğrafi şartların şart olup olmadığı gibi kriterlerin oluşturulması gereklidir. Bu kriterler ile birlikte kullanılacak “markanın” netleştirilmesi gereklidir. Markadan kasıt coğrafi işaretin nasıl anıldığının netleştirilmesidir. Oluşturulan veya zaten var olan ama standartlaşmayan bu özelliklerin netleştirilmesi ile coğrafi işaret başvurusu bir dilekçe ile Türkiye’de Türk Patent Enstitüsüne, yurt dışında ise Dünya Ticaret Örgütünün TRIPS anlaşmasına uygun davranan ülkelere başvurusu yapılır.
Türkiye’deki başvuruda Türk Patent Enstitüsü (TPE) kendisine yapılan başvuruyu inceler. İncelemeyi bir üniversiteye veya uzman kuruma yaptırabilir. İncelemeden olumlu olarak geçen başvurular resmi gazetede yayınlanır ve aynı zamanda yüksek trajlı bir ulusal gazetede yayınlanır. Yayınlanan bu başvurulara herhangi bir kişi veya kurum görüş verebilir ve itirazda bulunabilir. Bu görüş ve itirazlar söz konusu coğrafi işaretin oluşması ve özellikleri ile ilgilidir. Eğer görüş ve itirazlar olursa TPE bu görüş ve itirazları başvuru sahibine bildirir ve karşı görüş ister. Bu incelemelerde (ve varsa itirazlarda) TPE coğrafi işaretin tescilini haklı bulduğunda tescile karar verilir. Coğrafi işarete yönelik itirazlarda süreç 6 aydır. Bu süreçte itiraz sahibi, söz konusu coğrafi işaretin usulüne uygun olmadığı veya tescile uygun olmadığını ispat edebilirse coğrafi işaretin reddi söz konusudur.
Türkiye’deki coğrafi işaret başvurularında büyük çoğunlukla tescil edilmektedir. Ancak konu hakkında bilinç seviyesi düşük olduğundan dolayı birçok coğrafi işaret gerçek hak ettiği standartlarda tescil almamakta, bu ise asıl ürüne zarar vermektedir.
Hangi ürünlere coğrafi işaret belgesi verilir?
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Coğrafi işaret tescili için temel şart, ortak özellikler içeren bir ürün ve bu ürünün anıldığı yöre adını taşımasıdır. Ancak buradan her ortak özellikteki ürün ve yöre adı anlaşılmamalıdır. Örneğin, Ayvalık zeytinyağı ortak özellikteki zeytinlerden yine ortak özellikteki üretim yöntemiyle “özel bir mamül”üretilmesi ve bu “özel mamüle” “Ayvalık zeytinyağı”denilmesi coğrafi işaret konusudur. Ancak, Ayvalık’da veya başka bir yerde, örneğin İzmir ’de bu yöredeki işletmelerin Manisa’dan ortak özelliklerde zeytin getirip, ortak üretim metotları ile yine bir zeytinyağı üretmesi ve buna “Ayvalık zeytinyağı” denmesi bir coğrafi işaret konusu değildir. Hatta hayali olarak üretilen bu zeytinyağı, Ayvalık zeytinyağından daha kaliteli olsa bile, daha çok tanıtılsa bile bu bir yöresel marka, coğrafi işaret değildir. Çünkü Ayvalık zeytinyağında olduğu gibi coğrafi işarette zamanla, “doğal olarak” oluşmuş, bir nevi kendi kendine ortaya çıkmış bir yöresel ürün ve isim olmalıdır. Halk o ürünü zaten o yörenin ismi ile bilmiş olmalıdır. Ondan sonra ortak özellikler ve ortak isim şartı gelir.
Ancak buradan coğrafi işaretin pazarlama ve fikrî mülkiyet konusu olmadığı, kendi kendine oluşan bir yöre ismi olduğu anlaşılmamalıdır. Coğrafi işaretin asıl başarısını arttıran, yörenin tanınırlığını ve ondan da önemlisini gelirini arttıran etkili marka ve fikrî mülkiyet yönetim aktiviteleridir.
Kimler coğrafi işaret başvurusunda bulunabilir?
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Coğrafi işaret tescilinde bulunmak için öncelikle o ürünle, yöreyle veya o toplulukla bir ilginin bulunması gerekir. 555 Sayılı coğrafi işaretler ile ilgili Kanun Hükmünde Kararname, ilgili ürünü üreten veya pazarlayan,
-işletme,
-tüketici derneği veya
-o ürünle veya yöre ile ilgili başka bir sivil toplum örgütü, veya sanayi ve ticaret odası gibi bir kurumların
coğrafi işaret başvurusunda bulunabileceğini belirtmiştir. Başvuru hakkı böyle geniş tutulmasına karşın coğrafi işaret tescilinde marka gibi bir “tekel hakkı” oluşmadığı için, başvurunun bir şahıs ya da şirket tarafından yapılması halinde coğrafi işaret tescilinden beklenen yarar gerçekleşmez. Coğrafi işaret tescilindeki esas amaç, bir işletmeden ziyade özellikle yöresel ürünü üreteni ve pazarlayan işletmelere yarar sağlamaktır. Tescille amaçlanan, o ürünün ünlenmesine yol açan özelliklerinin korunarak gelecek nesillere aktarılmasıdır. İşte bundan dolayı coğrafi işaret tescilini yaptırması gerekenler, o ürünle ilgili ortak çalışması olan dernek, birlik, ticaret odası, sanayi odası gibi devamlılığı olan ve topluma hitap eden kurumlar olmalıdır. Zaten dünyada da Türkiye’de de coğrafi işaret tescil sahipleri sivil toplum örgütleri ve kamu kurumlarıdır.
Coğrafi işaret türleri ve özellikleri
August 12th, 2011 | Posted by in Coğrafi İşaret Tescil - (0 Comments)Coğrafi işaretler,
menşeadı
mahreç işareti
olarak ikiye ayrılmıştır.
Menşe adı,bir ürünün :
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanması
Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsardan kaynaklanması
Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması durumunda “menşe adını” belirtir.
Mahreç işareti, bir ürünün:
Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, veya bölgeden kaynaklanması
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş olması
Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılması , durumunda “mahreç işareti” göstergesini belirtir.
Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretlerdir.
